Kişilik Bozukluğu Tedavisi

Kişilik Bozukluğu Tedavisi

Kişilik özellikleri uyuma dönük değilse, esneklikten yoksunsa, işlevsel bozukluğa ve öznel rahatsızlığa yol açıyorsa kişilik bozukluğundan söz edilir ve yardım alınması gerekir.

Kendinizde kişilik bozukluğu belirtileri olup olmadığını incelemek ve obsesif kişilik bozukluğunun nelere sebep olabileceğini öğrenmek için sayfamızı inceleyebilir ya da hemen bizimle iletişime geçerek ilk randevunuzu alabilirsiniz.

Kişilik Bozukluğu Nedir?

Kişilik bozukluğu, bireyin çevresine olan uyumunu, işlevselliğini bozan, kendisinde huzursuzluk ve kaygı durumu yaratan, üyesi olduğu topluluğun genel beklentilerinden farklılıklar ve ayrışmalar gösteren ve devamlılık arz eden bir gidişatı olması halinde tanı koyulabilecek fiziksel ve ruhsal özelliklerdir.

Bireye kişilik bozukluğu tanısı koyulurken birkaç soru göz önüne alınmalıdır. Bu dört soru tanı koyarken belirleyici önem taşır.

A- Hangi şartlar kişinin davranışlarını etkiliyor?

B- Kişinin davranışları uzun vadeli ve tekrarlayan şekilde mi ilerliyor yoksa sadece bazen mi ortaya çıkıyor?

C- Kişinin gösterdiği davranışların kendisinin ve çevresinin yaşamları üzerinde olumsuz etkisi var mıdır?

D- Kişinin gösterdiği davranışlar içinde yaşadığı kültürel değerlerle içinde uyumlu mu?

Kişilik Bozukluğu Çeşitleri
Kişilik Bozuklukları

Paranoid Kişilik Bozukluğu

Paranoid kişilik bozukluğuna sahip kişiler, çevrelerindeki insanlara karşı ciddi bir güvensizlik beslerler. Diğer insanların sadakati ve güvenini devamlı sorgular ve sonuç olarak çevresindeki kişileri kendisine sadık olmayan ve güvensiz kişiler olarak kodlarlar. Detaylara çok önem verirler ve detayların altında kendilerine karşı bir plan kurulduğunu düşünürler. Diğer insanların amaçlarının farklı olduğunu söyler ve amaçları keşfedebilmek için de ciddi zaman harcarlar. Başkalarının kendilerini eleştirmesine karşı çok hassas davranırlar ve genellikle kuşku duydukları kişileri, davranışları veya olayları yanlış biçimde değerlendirirler. Herhangi bir somut delil veya ciddi şüphe yaratabilecek bir sebep yokken partnerlerinin sadakatinden şüphe ederler. Devamlı partneri tarafından aldatıldığından kuşkulanmaktadırlar. Partnerlerini ararlar, ancak herhangi bir sebeple dahi olsa partnerin telefonu geç açılırsa veya kapalı ise akıllarına ilk gelen aldatılma ve arkasından herhangi bir iş çevrilmesi olasılığıdır. Diğer olasılıkları düşünmez ve aldatılma ekseninde hareket ederler.

Şizoid Kişilik Bozukluğu

Şizoid kişilik bozukluğu geliştiren bireyler, diğer insanlarla ilişkiye girmekten kaçmaktadırlar. Diğer insanlara karşı soğuk tavırlar gösterirler. Diğer insanların gözünden bakıldığında soğuk, cansız, sıkıcı ve renkli olmayan kişiler olarak tanımlanırlar. Yakın ilişkilere girmedikleri gibi yakın ilişkiler kurmak da istemezler. Bir eğlence ortamına zoraki katılsa dahi bir kenarda oturur, çok fazla diyaloğa girmeden sessiz sedasız geceyi tamamlamak isterler. Aile üyeleri dışında dostları ve arkadaşları yoktur ve eksikliğini de hissetmezler. Kahkahalar attığı veya sinir krizine girip ağladıkları görülmez. Kısacası, duyguları tekdüzedir ve abartılı duygular sergilemezler. Birçok durumda ilgisiz ve tepkisiz şekilde davranırlar.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu

Kendisiyle hiçbir alakası olmayan konulara takılıp kendisine yönelik bir anlam çıkarırlar. Türlü türlü iddialarını çıkarttığı anlamlarla desteklerler. Örneğin; doğaüstü varlıkların kendisiyle iletişime geçtiğini söylüyorsa, yabancı biri kendisine baktığında, bunu o doğaüstü varlıkların yaptırmış olduğunu düşünürler. Sayılardan, harflerden ve kelimelerden çeşitli anlamlar çıkarır, bu anlamları kendileriyle ilgili iddia ettikleri şey için bir ispat olarak çevresindekilere gösterirler. Garip inançları ve büyüsel düşünceleri vardır. Telepati, büyü, altıncı his ve nazar ile aşırı meşgul olurlar. Uzaylıların dünya ile iletişim halinde olduklarını savunur ve bazı önemli olayları bu inanışa bağlarlar. Örneğin; sebebi kamuoyuna açıklansa bile düşen bir uçağın uzaylılar tarafından düşürüldüğünü belirtirler. Fal ve burçlara göre hayatlarını şekillendirirler. Örneğin; o ay yapacakları bir işi burçlarında yazan şeye göre yorumlayıp erteleyebilirler. Şizotipal kişilik bozukluğu olan kişilerden bilişsel seviyesi ve sosyokültürel seviyesi yüksek olanları falcılık vb. işler ile uğraşırken, daha düşük olanları da bu kişilerin müşterileri olmaktadır. Alışılmışın dışında kıyafetleri vardır. Dış görünüşe bakarak şizotipal kişi hakkında bir yorumda bulunmanız imkânsızdır. Örneğin; hippi görünümlü birinin ayetler üzerine konuşması gibi.

Antisosyal Kişilik Bozukluğu

  • Antisosyal bireyler, öteki insanlar ile olumlu ilişkiler kurmak konusunda oldukça zorlanırlar. Toplumsal kurallarla bağdaşmayan davranışları vardır. Sürekli olarak adam kaçırma, yaralama, cinayet veya tecavüz gibi yasadışı faaliyetlerde bulunurlar. Ulaşmak istedikleri sonuca varmak için özlerinde öyle olmasalar bile çok ince ve nazik biriymiş gibi davranırlar. Suçsuz olmadıklarına dair diğer insanları inandırma ve kandırmaya eğilimlidirler.

    Antisosyal kişiler, dürtüseldirler yani bir eylemin sonuçlarını düşünmeden o işe girişirler. Aynı zamanda kendisine veya yakınlarına zarar geleceğini bilse dahi yapacağı şeyden geri kalmaz. Çok ciddi bir kısmında madde kullanımı mevcuttur. Böylece maddenin de etkisiyle saldırgan davranışları iyice kontrol edilemez bir hal almaya başlar. Vicdan muhasebeleri yoktur. Pişmanlık yaşamazlar çünkü mağdur kişi mağdur olmayı hak etmiştir

Narsisistik Kişilik Bozukluğu

Devamlı çevresindeki kişilerin övgüsünü ve onayını almaya eğilimli kişilerdir. Eleştirilmeye tahammülleri hiç yoktur. Övgü ve onay ihtiyaçları karşılanmadığı zaman ise hayal kırıklığı yaşarlar, öz saygıları düşer. Bu sefer karşı tarafa yönelik kin beslemeye başlarlar. Kendilerinin kusursuz, çok başarılı veya çok güzel olduğuna dair inanışları vardır. Sıradan insanlar tarafından anlaşılamayacak kadar özel insanlar olduklarını düşünür ve buna uygun şekilde davranırlar. Hep kendisi vardır, başkalarının düşüncelerini, hedeflerini, kaygılarını ve hayatlarını önemsemezler.

Borderline Kişilik Bozukluğu

Borderline kişilik bozukluğuna sahip kişilerin duygu durumlarında sürekli değişkenlikler gözlemlenir. Bu bireyler, yakınları tarafından devamlı terk edileceklerini düşünürler ve bu ihtimale karşı aşırı hassastırlar. Karşısındaki kişiyi önce göklere çıkarak kadar yüceltir, daha sonra da yerin dibine sokacak kadar aşağılayabilir. Genellikle boşlukta olma eğilimleri vardır. Yeni bir ilişkiye yelken açacakları zaman bu boşluğu doldurma amacı güderler. Reddedilmeye karşı aşırı hassas davranırlar. Öyle ki karşısındaki kişinin kendisini reddetmeye yönelik eğilimi olduğunu düşündüğünde, intihar etmeyi dahi planlayabilir. Bu kişiler için bir insan ya iyidir ya da kötü. Bu durum ilişkilerinde sorunlara yol açmaktadır.

Histriyonik Kişilik Bozukluğu

Histriyonik kişilik bozukluğu bulunan kişi, devamlı başkalarının dikkatinin üzerinde olmasını ister. Çevresindekilerin dikkatini çekmek için baştan çıkarıcı şekilde davranırlar. Abartılı mimikleri vardır ve dikkati çekmek için kendilerini acındırabilirler. Çok hızlı arkadaşlık edinebilirler fakat kendilerini çok çabuk reddedilmiş hissederler. Var olan sağlık sorunlarını ilginin üzerinde olması amacıyla abartılı şekilde dile getirirler. İntihar eğilimleri oldukça fazladır.

Çekingen Kişilik Bozukluğu

Diğer insanlar tarafından eleştirilme konusunda aşırı hassas olduklarından dolayı eleştiri alabilecekleri olası etkinliklerin tamamından kaçma eğilimindedirler. İnsanlarla etkileşime girmeyecekleri bir meslek seçmeye çalışırlar. Eğer illa ki etkileşime girilecekse de o zaman eleştirinin nereden ve nasıl geleceğine dair çok dikkatli davranırlar.

Söyleyecekleri veya yapacakları şeyin utanç verici olacağından ve diğer insanlar tarafından yerin dibine sokulacaklarını düşünürler. Başka insanlarla sosyal etkileşime girmeyi çok isterler ancak kendilerini bu ilişkiye layık görmezler. Bu yüzden insanlardan uzak durmayı tercih ederler. Çekingen kişilik bozukluğu olan kişilerde yetersizlik hissi ve eleştiriden aşırı korkma hali vardır. Sosyal fobide ise her şeye yönelik bir yetersizlik hissi değil sadece performans gösterecekleri alana dair korkular vardır.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu

Bağımlı kişilik bozukluğu geliştiren kişilerin çocukluk öykülerine baktığımızda aşırı koruyucu ebeveynler tarafından yetiştirilen ve sorumlulukları ebeveynleri tarafından yerine getirilen kişiler olduğunu görmekteyiz. Diğer insanların tavsiyesi ve desteği olmadan kendi kararlarını veremezler. Eğer yanında onun için karar veren veya ona bakan bir kişi yoksa kendisini güvende hissedemez. Kendi başına sorumluluk alamazlar ve başkalarının desteğine ihtiyaç duyarlar

 

Obsesif-Kompulsif Kişilik Bozukluğu

Obsesif-kompulsif kişilik bozukluğu olan bireyler, kendisini ve çevresindekileri çok fazla kontrol etmektedir. Mükemmeliyetçi kişilerdir ve yaşamlarını katı kurallar çerçevesinde dizayn ederler. İşlerini yaparken çok fazla detaya takılır ve zaman kaybederler. Bu yüzden işlerinin asıl amaçlarından sapmak zorunda kalırlar. Duygusal açıdan katı görünümlü insanlardır. Aslında birçok toplumda mükemmeliyetçilik ve kuralcılık takdir edilen özelliklerdir ve bu kişiler takdir edilebilirler ancak çoğu zaman bu özellikler yaşamlarındaki işlevselliği ve gündelik hayat aktivitelerini sekteye uğratır.

Kişilik Bozukluklarının Tedavisi Nasıl Gerçekleşiyor?

Tedavide ana unsur psikoterapidir. Bazı vakalarda gözlemlediğimiz kontrolden çıkan atakların nüksetmesini önlemek için ilaç tedavisi gerekebilir. Kişilik bozukluklarının tedavisinde genel olarak antidepresanlar, antipsikotikler ve anksiyolitikler kullanılmaktadır.

Psikoterapide ise amaçlanan yanlış düşünce kalıplarının değerlendirilmesi ve yeni düşünce ve davranış kalıpları ile değiştirilmesidir. Ayrıca kişilik bozukluklarının tamamında bozulan kişilerarası ilişkilerin düzelmesinde de psikoterapinin çok önemli yeri vardır. Unutulmaması gereken şey, kişilik bozukluklarının tedavisi yapılmadığında kişinin ruhsal durumunun daha da kötüye gittiğidir. Bu durumda başa çıkma yöntemi olarak alkol ve madde kullanımı gözlemlenebileceği gibi şiddet uygulama potansiyeli de artış gösterecektir. Aynı zamanda kendisine de zarar verme davranışları artış gösterecek ve intihar girişimleri de olacaktır.

Şimdi Randevu Alın!

    WhatsApp chat